Araç Kiti · Harita · Yönetim kurulu
YK’nın 6 Zihni Haritası
Masada kaç koltuk olduğu değil, o koltuklarda hangi zihnin oturduğu önemlidir. Kurul üyelerinizi altı düşünce rolüne göre yerleştirin; araç hangi zihnin eksik olduğunu, onu nasıl tanımlayacağınızı ve yapıyla nasıl telafi edeceğinizi göstersin.
Ad soyad yazmayın; rol ya da koltuk etiketi yeterli: Başkan, CEO, Üye 3 (bağımsız). Her üye için masaya en çok getirdiği zihni seçin, isterseniz bir ikincil zihin ekleyin. 3–15 üye.
Kaç koltuk değil, hangi zihin
Güçlü bir yönetim kurulu doğru isimlerden değil, doğru rollerden inşa edilir. Dr. Hakan Tetik’in YK’nın 6 Zihni modeli, her güçlü kurulda temsil edilmesi gereken altı düşünce rolünü tanımlar. Bunlar unvan değil işlev, isim değil perspektiftir.
Ufuk Kurucusu
StrategistUzun vadeli yönü ve büyük resmi masaya getirir. Yoksa kurul bugünün sorunlarını yönetir, geleceği değil.
OlmadığındaKurul aciliyet tuzağına düşer. Her toplantı “bu çeyrek ne yapacağız?” sorusuna dönüşür; “beş yıl sonra nerede olacağız?” sorusu hiç sorulmaz.
Sorgulayıcı
ChallengerVarsayımları test eder, rahatsız edici soruyu sorar. Yoksa kararlar konfor alanında alınır.
OlmadığındaGrup düşüncesi ve evet kültürü kurulu ele geçirir. En tehlikeli kararlar, kimsenin itiraz etmediği kararlardır.
Denge Kâhini
GuardianRiski, sürdürülebilirliği ve paydaş dengesini gözetir. Yoksa büyüme kırılganlık üretir.
OlmadığındaAni ve telafi edilemez kararlar alınır. Kurum hız kazanırken yön kaybeder.
Uygulama Vicdanı
OperatorKararın sahada nasıl hayata geçeceğini sorar. Yoksa strateji tutanakta kalır.
OlmadığındaMasada güzel stratejiler üretilir ama hayata geçemez. Kurul ile operasyon arasında giderek büyüyen bir uçurum oluşur.
Köprü Kurucu
ConnectorKurulu yönetimle, ekosistemle ve dış dünyayla bağlar. Yoksa kurul içine kapanır.
OlmadığındaKurul içe kapanır, fırsat körlüğü başlar. Dışarıdan görülebilen tehditler ve fırsatlar içeriden görülemez hâle gelir.
Bozucu Zihin
InnovatorMevcut iş modelini kendi eliyle sarsmayı önerir. Yoksa yıkımı rakipler getirir.
OlmadığındaGelecek fırsat olarak değil tehdit olarak okunur. Kurul reaktif kalır, proaktif olamaz.
Haritadan telafiye üç adım
- Masayı haritalayın. Her kurul üyesini baskın zihnine göre yerleştirin; boş kalan zihinler kurulun kör noktalarıdır.
- Profil değil, işlev tanımlayın. “Deneyimli bir yönetici lazım” değil; “Sorgulayıcı rolünü üstlenecek, bağımsız düşünen, sektörü dışarıdan okuyabilen biri lazım” deyin.
- Eksik zihni yapıyla telafi edin. Bağımsız üye, danışma kurulu ya da toplantı ritüelleriyle eksik düşünme modunu masaya getirin.
Araç, eksik zihinleri zayıflardan önce ve sitenin önerdiği sırayla gösterir: önce kurulun temel işlevlerini koruyan Sorgulayıcı, Ufuk Kurucusu ve Denge Kâhini; sonra geleceği ve dış dünyayı masaya getiren Bozucu Zihin ve Köprü Kurucu; en son, çoğu kurulda icradaki üyelerden zaten gelen Uygulama Vicdanı. Telafi seçenekleri ve toplantı ritüelleri de sitenin önerisidir; kurulunuzun ölçeğine ve bağımsızlık yapısına göre uyarlayın.
Modelin dayandığı çerçeve, iki hastalık ve beş adım için Güçlü yönetim kurulu nasıl kurulur? rehberini okuyun. Model, Dr. Hakan Tetik’in “Güçlü Yönetim Kurulu Nasıl Kurulur?” keynote’undan gelir; keynote ve kurul çalışmaları için Programlar sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
YK’nın 6 Zihni nedir?
Dr. Hakan Tetik’in yönetim kurulu modelidir: güçlü bir kurulda temsil edilmesi gereken altı düşünce rolü. Ufuk Kurucusu, Sorgulayıcı, Denge Kâhini, Uygulama Vicdanı, Köprü Kurucu ve Bozucu Zihin. Bunlar unvan değil işlev, isim değil perspektiftir.
Bir üye birden fazla zihni taşıyabilir mi?
Evet. Bir üye birden fazla zihni taşıyabilir; önemli olan altı modun masada temsil edilmesidir. Araçta her üye için bir baskın, isterseniz bir de ikincil zihin seçersiniz. Yalnızca ikincil olarak temsil edilen zihin “zayıf” sayılır, çünkü o üyenin masaya ilk getirdiği bakış değildir.
Önce hangi eksik zihin öneriliyor, neden?
Eksik zihinler zayıf zihinlerden önce gelir. Kendi içlerinde öncelik sırası sitenin önerisidir: Sorgulayıcı, Ufuk Kurucusu, Denge Kâhini, Bozucu Zihin, Köprü Kurucu, Uygulama Vicdanı. Önce kurulun temel işlevlerini (sorgulama, yön, risk) koruyan zihinler, sonra geleceği ve dış dünyayı getirenler; en son çoğu kurulda icradaki üyelerden zaten gelen Uygulama Vicdanı. Gündeminiz başka bir sırayı gerektiriyorsa sonuç ekranında odağı değiştirebilirsiniz.
Üyelerin adlarını yazmalı mıyım?
Hayır. Rol ya da koltuk etiketi yeterli: Başkan, CEO, Üye 3 (bağımsız). Harita kişileri değil, kurulun düşünce kompozisyonunu gösterir; bir performans ya da kişi değerlendirmesi değildir.
Haritayı kim doldurmalı?
Başkan ya da CEO tek başına doldurabilir. En öğretici kullanım ise üyelerin haritayı ayrı ayrı doldurup sonuçları kurulda karşılaştırmasıdır: bir üyenin kendini koyduğu yer ile diğerlerinin onu koyduğu yer arasındaki fark, konuşmanın kendisidir.
Yanıtlarım bir yere gönderiliyor mu?
Hayır. Yanıtlar yalnızca tarayıcınızda saklanır, PDF raporu da tarayıcınızda oluşur. Raporu dilediğiniz kişiyle siz paylaşırsınız.
Sıradaki araç
Patron dilini konuşmaya devam edin
Yönetim Kurulu Değerlendirmesi
Kurulunuzu kompozisyon, bağımsızlık, dinamik, etki ve yenilenme alanlarında değerlendirin; kâğıt üzerindeki kuruldan stratejik kurula hangi düzeyde olduğunuzu görün.
Üç Güç Katmanı Aracı aç →Halefiyet Hazırlık Taraması
Yarın kritik bir koltuk boşalsa kurumunuz hazır mı? Plan, aday havuzu, gelişim, devir ve acil durum alanlarını ölçer; 90 günlük planı verir.
Halef ve selef Aracı aç →Patron Dili Prompt’ları
Yapay zekâyı üst yönetim düşünce ortağınız yapan hazır prompt’lar: raporu kurul diline çevirmek, zor soruların provası, halefiyet görüşmesi, ilk 100 gün.
Yapay zekâ ile Aracı aç →